ATKARACALAR' IN COĞRAFİ DURUMU

1- Konumu

Çankırı iline bağlı olan Atkaracalar İlçesi,Çankırı’nın kuzey batısında yer alır. Doğuda Kurşunlu, batıda Çerkeş,kuzey batısında Ovacık,kuzey doğusunda Bayramören ve güneyinde Orta ilçeleri ile komşudur.İl merkezine uzaklığı 105 Km. olup, İlçenin doğu-batı uzunluğu yaklaşık 7 km. kuzey-güney uzunluğu 16 km. dir.Yüzölçümü  486 kilometre kare, Rakımı 1270 Mt.dir. İçerisinden İstanbul İran bağlantılı E.80 Karayolu ve Zonguldak-Çankırı bağlantılı demir yolu geçmektedir.Ulaşım imkanları son derece geniş olup, Türkiye’nin her yerinden tren ve karayolu ile rahatça ulaşabilme imkanı mevcuttur.

2- Yüzey Şekilleri

Atkaracalar ilçesinin arazisi, Karadeniz'e paralel olarak uzanan Kuzey Anadolu dağlarının ikinci kademesi Ilgaz Dağları’nın devamı olan sırt tepeleri Atkaracalar’ ın doğusundaki SOFTA SIRT’ ını teşkil etmektedir. İkinci bir kol olan Çankırı dan baş1ayan Hıdırlık Kaşı ve Meryem Ana Tepesinin ve sırtın hemen arkasında yer alan Sarı Dağın devamı olan güney-batı doğrultusunda uzanan DUMANLI Dağının geniş ve düz yamaçlarıyla, kuzeyde Doğdu Dağının güneye yayılmış Ala çay düzlüğü ve yamaçlarını kapsayan alandır. 

Dumanlı Dağlarının en yüksek yeri Orta İlçesi sınırları içinde bulunan Aydos Tepesidir. Bu dağların Atkaracalar da ki en yüksek yeri 1665 metreyle Büyük Koçaş Tepesidir.Bu dağlar ve yükseltilerin civarları bölgenin en iyi otlaklarını teşkil eder.Sıhhatli içme suları da çoğunlukla bu dağların eteklerinden çıkar.İlçede büyük ova görünümlü topraklara az rastlanır. Arazinin engebeli oluşu ova özelliğini kaybettirir.Bölgenin  en düz yeri Karadağ mevkii,Yan pınar düzlükleri,Mera düzlükleri ve saçak kırı düzlükleridir.

Atkaracalar topraklarında alt tabakaları tüflü ve marinle zengin neojen serisine rastlanır. İlçenin kuzeyinden Melan çayı,güneyinden ise İlçeye bağlı Budakpınar köyünden doğan ve yakın derelerin birleşmesiyle oluşan Ulu çay geçmektedir.İlçe sınırları içerisindeki akarsular dere ve kuru derelerdir.Atkaracalar sınırları içinde kayda değer bir göl yoktur. Ancak İlçeye bağlı Kükürt köyünde küçükte olsa Kara göl ve Sazak gölleri vardır. İlçenin güneyindeki dumanlı dağı eteğinde yaylalar bulunmaktadır.Bu yaylalara ilçeden hayvancılıkla uğraşan insanlar ilkbahar aylarında çıkarak yaz mevsimini de burada geçirirler.  Bu yaylalarda özellikle koyunculuk yapılır.

3- İklim ve Bitki Örtüsü

Atkaracalar da Çankırı genelinde hüküm süren karasal iklim  görülür. Yazlar sıcak ve kurak kışları da soğuk ve karlı geçer.En fazla yağış ilkbahar aylarında düşer düzenli bir yağış rejimi yoktur.İlçe bitki örtüsü bakımından fakirdir. Geçmişte orman olduğu söylenen bölgelerde bu gün hiçbir orman varlığına rastlanmamaktadır.Bitki örtüsü sadece dere kenarlarında ve pınar akarlarında görülmektedir.Bu bitkilerin başında kara söğüt,kavak ve meyve ağaçları, öte geçeler de ahlat,alıç ve yemiş ağaçları gelmektedir. Yayla civarında bodur çalı ve ağaçlara rastlanır.İlçenin kuzeyinde ( hüyük,kızılibrik ve kükürt köyleri civarında) ormana rastlanır.

4- Nüfus ve Yerleşme

İlçeye bağlı 10 köy ve 1 belde olmak üzere toplam 11 yerleşim yeri vardır. İlçe’nin toplam nüfusu 2000 nüfus sayımına göre 10375 olup,bu nüfusun 5870’i İlçe Merkezinde,4505’i ise köylerde yaşamaktadır. İlçenin kırsal bölge olması sebebiyle gelir kaynakları kısıtlı olduğundan köylerdeki nüfus giderek azalmakta,büyük şehirlere göç etmektedir.İlçe genelinde okuma yazma oranı % 97' dir.Atkaracalar 1927 yılında Belediyelik statüsüne kavuşmuştur.Ancak,1937yılında nüfusu 2000’in altına düştüğünden belediyelikten köy statüsüne düşürülmüş,1951 yılında tekrar belediyelik statüsüne kavuşmuştur., 04 Temmuz 1987 tarih ve 19507 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan karar gereğince de  İlçe yapılmıştır.

5- Ekonomi                                                          

İlçe halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.Özellikle büyük baş hayvanla koyun beslenmektedir.Buğday üretimi son yıllarda geleneksel tarımdan çok  modern tarımın imkanları kullanılarak yapılmaya çalışılmaktadır.Bazı köylerde seracılığın geliştirilmesi için çalışmalar vardır.Erik,elma,armut,ceviz,vişne ve kiraz gibi meyveler yetiştirilir,ancak meyvecilikte yeteri kadar verim alınamamaktadır. Çalışan Nüfusun % 90’ını tarım-hayvancılık ve orman,% 8’ini esnaf-sanatkar ve % 2’sini de kamu görevlileri oluşturmaktadır.Çiftçilerin gelir seviyelerinin düşük olması,özellikle köylerden büyük kentlere göçü hızlandırmıştır.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1- Yadigâr TEZCANOĞLU-Atkaracalar Gazetesi ve Web. Sitesi.

2- Rıza AFŞAR –Atkaracalar Web.sitesi.

3- Bekir Öz  -( Eski Halk Eğitim Mrk.Müd.)     Atkaracalar‘ın Tarihçesi için hazırlamış olduğu Bilgi Notu.

Hazırlayan: İlhami GÜLER-Atkaracalar İlçe Milli Eğitim Şube Müdürü.