|
Atkaracalar' ın Tarihçesi:
Atkaracalar’ ın kuruluşu hakkında kesin ve yazıtlara dayalı bir bilgiye
1080’ li yıllarında rastlıyoruz. Anadolu’ya hâkimiyet konusunda Selçuklu’ lar ve Bizanslı' lar arasıda yapılan Malazgirt Meydan Muharebesi
(1071) Selçuklular' ın zaferi ile sonuçlanınca Türkler Anadolu’daki Bizans
direncini kırmış ve Anadolu’ya yerleşmeye başlamıştır. Malazgirt
zaferinden sonra Danişment Beyliği komutanlarından Emir Karatekin bu
yörenin fethi için görevlendirilmiş ve 1074’ de Çankırı’yı alarak Türk
topraklarına katmıştır. Atkaracalar’ ın kuruluşu muhtemelen Çankırı’nın
kuruluşu ile yakından ilgilidir. Anadolu’ ya ilk Türkmen akınlarının
başladığı bu yıllarda Çerkeş’in Türk boylarınca yerleşim alanı olarak
seçildiği Günümüzde Çerkeş’e bağlı Kınık, Bedil, Bayındır, Eymür, Afşar ve
Dodurga gibi köylerin adlarından anlaşılmaktadır. Kurşunlu’nun 1944
yılında ilçe olmasına kadar Çerkeş’e bağlı olmamız ve Türk boylarından
birinin adının da KARACALAR UŞAĞI olması bu tarihlerde bölgede
yerleşilmesinin kanıtıdır. ( Avni Ali CANDAR’ın TÜRKLERİN KÖKLERİ VE
YAYILIŞI adlı eseri). 1074 ten önceki yerleşim konusunda ise M.Ö.
2000-1800’lü yıllarda PAFLAGONYALI'lar olmuştur. Paflagonya Kızıl ırmak ve
Sakarya nehirleri arasında yer alan Bu günkü Kastamonu, Çankırı,
Zonguldak, Bolu ve Ankara illerini içerisine alan bölgeye verilen isimdir.
PAFLAGONYALI'lar Anadolu’nun en eski halklarındandır. Bu bölgelerde uzun
süre yaşamışlardır. PAFLAGONYALI' lara, Romalı' lara ve Galatlı' lara ait
kalıntılar Atkaracalar’ ın civarında yapılan kazı ve incelemelerden
anlaşılmaktadır. (Amasya Salnamesinde mevcuttur.)
Atkaracalar' ın bulunduğu yer
önceden boş bir araziymiş Fakat dört bir yanında çeşitli kabilelerden
oluşan bugünkü anlamda mezra şeklinde yerleşim yerleri bulunmaktaymış.
Geçmiş teki ve bugünkü adlarıyla bu yerleşim yerleri şunlardır: Çartözü
Paşaköyönü, Hoşislamlar, Eres, Taşköv,.Küçükkaracaören, Yenice köy,
Kovanlık, Yan pınar’ dır. Çartözün de: Çatlıgil, Deli Hüseyingil
Paşaköyönünde: İmamgil, Yortanlıgil, Çapungil, Çalukgil, Boduçlar Eres’ te:
Cim başlar, İmmaağangil. Hoşislamlar da: Kadiroğulları, Veyisoğlulları,
Kovanlık ta: Hacigil, Garipgil, Cicikgil, Karaoğlangil, Yan pınar’da :
Kenangil, Kördanagil, Küçükkaracaören’de: Çıkrıklar, Öğütcüaligil,
Hidayetgil, Çitcogil, Taşköy ve Yeniceköy ‘de: Nalbant oğulları kabileleri
bu belirtilen yerlerde yaşamışlardır.
Buralarda yaşayanlar
zamanla; vahşi hayvanlardan korunma, ihtiyacını giderme, eşkıya dan
korunma ve birlikte cuma namazını kılmak için biraz önce bahsedilen
yerlerin ortası olan bugünkü Atkaracalar a toplanmışlardır. Bir rivayete
göre burada yaşayan insanlar Türklerin Karaca boyundan geldiklerinden bu
yerleşim yerine Karaca Köyü demişlerdir.
Karaca Köyüne toplanma
1450-1460 yıllarında şöyle olmuştur: Bugün Hoşislamlar Türbesi diye
bilinen ve orada yatan, Horasan’ dan İstanbul a gelen ve orada irşat eden
Seyyid Yahya Efendi nin müritlerinden olan; Şeyh Hamza Pir Sultan
Hazretleri Karaca Köyü mevkisine gelerek Hoşislamlar’ a misafir oluyor. Bu
havaledeki insanların dağınık olarak yaşadıklarını görüyor. Bu insanlar
dinimize, islamiyet'e bağlı oldukları halde dağınık yaşadıklarından dolayı
bir araya gelip Cuma namazını kılamıyorlarmış. Şeyh Hamza Pir Sultan
Hazretleri yerleşim yerlerinin ortası olan bugünkü Hamza Sultan Camiinin
bulunduğu yere topraktan bir mescit yaptırmıştır. Bunun akabinde de
karşısına ilmini yaymak için birde medrese yaptırmış ve böylece bu
yöredeki insanlar toplanarak Cuma günleri namazlarını kılabilmişlerdir.
Toplanmanın birinci sebebi birlikte Cuma namazı kılmak diyebiliriz. Bu
yıllarda Şeyh Hamza Pir Sultan Hazretleri’ nin Müridi, Hamza Sultan
Camiinde bulunan Yediler diye bilinen türbedeki zatlardan birisi olan
Habib-i Karamani hazretleridir. Karaca Köyü' nün yerleşmesinde ve
toparlanmasında, eğitiminde, irşadında Şeyh Hamza Pir Sultan Hazretlerinin
ve Habib-i Karamani Hazretlerinin büyük katkı ve çabaları olmuştur.
Şimdi de Atkaracalar adının
nasıl alındığından veya verildiğinden bahsedelim. IV. Murat Bağdat
Seferinden dönerken, halkın haber almasıyla toplanıp süvarilerle Sultan ı
karşılamak için Çorak ovasına intizam içerisinde karargah kurmuşlar ve
Padişah geldiği zaman burada asker mi var ? Diye sorduğunda: Halk; ‘Hayır
burada asker yok, burada Karaca Halkı var, burada çok iyi at yetiştirilir
diye cevap vermişlerdir. Bunun üzerine IV. Murat bundan böyle burasının
adı Atkaracalar olsun, bundan sonra sefere giderken atlar buradan
değişecek” demiştir.
Bir başka rivayete göre
burası karaçalılıkmış ve adı da böyle zikredilirmiş. Zamanla Karacalar
denilmiştir. Bunun sebebi de şöyle izah ediliyor. Buralarda oldukça geniş
orman alanının olduğu ve bu ormanlarda bol miktarda karaca bulunmasından
dolayı Karaca Köyü denildiğidir. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Karacalar
Köyü diye bahsedilmektedir. Bol miktarda at yetiştirildiğinden zamanla
Atkaracalar denilmiştir.
Her iki rivayette de
anlaşıldığı üzere bu adı almasında ki en önemli unsur çok sayıda ve iyi
cins atların yetiştirilmesidir.
|
YARARLANILAN KAYNAKLAR
|
|
1- Yadigâr TEZCANOĞLU-Atkaracalar Gazetesi ve Web. Sitesi.
|
|
2- Rıza AFŞAR –Atkaracalar Web.sitesi.
|
3- Bekir Öz -( Eski Halk Eğitim Mrk.Müd.)
Atkaracalar‘ın Tarihçesi için hazırlamış olduğu Bilgi Notu.
|
|
Hazırlayan: İlhami GÜLER-Atkaracalar İlçe Milli Eğitim Şube Müdürü.
|
|